De laatste decennia is 'manager' een beroep geworden, waarvoor zelfs speciale opleidinge n bestaan, zoals peperdure MBA's.
Als het waar is wat de media schrijven, grijpt voetballegende Johan Cruijff de macht bij voetbalclub Ajax. Vanuit managementperspectief zou dat interessant zijn. Krijgt 'de man uit het veld' de club er weer bovenop, wat beroepsmanagers niet lukte? Hij kan een schitterend rolmodel zijn voor professionals in welke sector dan ook.

Ik weet weinig van voetbal, maar dat Cruijff één van de beste voetballers ter wereld ooit was en bovendien een uitstekende trainer, is mij natuurlijk niet ontgaan. Ook is mij niet ontgaan dat hij nooit de handschoen heeft willen of kunnen oppakken om bondscoach te worden van het Nederlands elftal. Vanuit carrièreperspectief begreep ik dat wel: de man is een icoon en het afbreukrisico is veel te groot, mocht het Nederlands elftal de verwachtingen niet waarmaken bij welk toernooi dan ook. Opiniëren langs de zijlijn is natuurlijk veel veiliger dan daadwerkelijk verantwoordelijkheid nemen.

Diensten
Daarom vond ik het best bijzonder dat Cruijff in De Telegraaf zijn diensten aanbood om het in problemen verkerende Ajax van dienst te zijn. Een aanbod dat door de Ledenraad nu ook daadwerkelijk ruimhartig is geaccepteerd. Feitelijk kan Cruyff aan de touwtjes gaan trekken, als hij dat wil.

Ik hoop dat hij dat gaat doen. Want dat zou een interessant (management)experiment zijn. Als Cruyff Ajax er weer bovenop kan helpen, is dat een indicatie dat professionals misschien wel betere leiders zijn dan beroepsmanagers. Of in elk geval minstens zo goed.

Vak
De laatste decennia is 'manager' een beroep geworden, waarvoor zelfs speciale opleidingen bestaan, zoals peperdure MBA's. De professie, een vak leren, heeft aan populariteit en status ingeboet. Want 'wat daarna komt' (magement) levert meer op. Dus waarom niet gelijk inzetten op de hoofdprijs. Studenten tekenen daarom massaal in op studies als economie en bedrijfskunde en niet op natuurkunde of elektrotechniek. Managers hebben inmiddels een hogere status (in elk geval een hoger salaris) dan dokters en ingenieurs.

Dat proces heeft er ook toe geleid dat scholen worden geleid door managers die nog nooit hebben lesgegeven. Ziekenhuizen door managers die nog nooit zorg hebben verleend. Voetbalclubs door managers die nog nooit hebben gevoetbald.

Kritiek
Dat fenomeen wordt steeds meer bekritiseerd. Een belangrijke 'organisatieactivist' is bijvoorbeeld Jaap Peters, schrijver van het boek De intensieve menshouderij, die vindt (en goed onderbouwt) dat het efficiency-denken (immers: vakkennis hebben ze niet) van managers tot foute uitkomsten leidt.

Zal Johan Cruijff de verpersoonlijking en dus een rolmodel worden van en voor de leraar die rector (bestaat die functie nog?), de verpleegkundige die ziekenhuisdirecteur of de techneut die CEO van Philips wordt?

Ik weet het niet, maar het zou wel mooi zijn.

Door: Fred Akkerma